روغن ترمز DOT3 یا DOT4؟
فرق اصلی DOT3 و DOT4 در حداقل نقطهی جوش است: طبق استاندارد FMVSS 116 آمریکا، حداقل نقطهی جوش خشک DOT3 ۲۰۵ و DOT4 ۲۳۰ درجهی سانتیگراد است. ملاک انتخاب، نوشتهی دفترچهی خودرو و درِ مخزن روغن ترمز است، نه رنگ روغن.
DOT یعنی چه؟
DOT نام دسته‌بندی روغن ترمز در استاندارد ایمنی FMVSS 116 آمریکاست که در آیین‌نامه‌ی فدرال (49 CFR 571.116) منتشر شده است. این استاندارد برای هر دسته، حداقل نقطهی جوش و ویژگی‌های دیگر را تعیین میکند. روغن ترمز با گذشت زمان رطوبت هوا را جذب میکند؛ به همین دلیل استاندارد علاوه بر نقطهی جوش «خشک»، نقطهی جوش «مرطوب» را هم تعیین کرده است.
مقایسه طبق استاندارد FMVSS 116
| ویژگی | DOT3 | DOT4 |
|---|---|---|
| حداقل نقطهی جوش خشک | ۲۰۵ درجهی سانتیگراد | ۲۳۰ درجهی سانتیگراد |
| حداقل نقطهی جوش مرطوب | ۱۴۰ درجهی سانتیگراد | ۱۵۵ درجهی سانتیگراد |
منبع اعداد جدول: متن استاندارد FMVSS 116 در eCFR.
نقطهی جوش چرا مهم است؟
ترمز گرفتن پشت‌سرهم (مثلاً در سرپایینی طولانی) کاسه‌ها و دیسک‌ها را داغ میکند و این گرما به روغن ترمز می‌رسد. اگر روغن به نقطهی جوش برسد، در مدار ترمز حباب بخار تشکیل می‌شود و پدال ترمز نرم و عمیق می‌شود. روغنی که رطوبت جذب کرده، نقطهی جوش پایین‌تری دارد؛ برای همین روغن ترمز کهنه حتی اگر کم نشده باشد، باید عوض شود.
خودروی من کدام را میخواهد؟
ملاک، نوشتهی دفترچهی راهنمای خودرو و معمولاً درِ مخزن روغن ترمز است. رنگ روغن ملاک تشخیص نوع آن نیست؛ نوشتهی DOT روی ظرف را ببینید.
پژو 206 و سمند dot4 و پراید dot3
می‌شود DOT4 را به‌جای DOT3 ریخت؟
معمولاً بله. DOT3 و DOT4 هر دو گلیکولی‌اند و روغن DOT4 که نقطهی جوش بالاتری دارد معمولاً جای DOT3 قابل استفاده است؛ Bosch روغن ترمز گلیکولی تازه‌اش را برای همه‌ی خودروهای معمولی (DOT3، DOT4 و DOT5.1) مناسب می‌داند. برعکسش، یعنی DOT3 به‌جای DOT4، درست نیست، چون حداقل نقطهی جوش DOT3 پایین‌تر است (جدول بالا).
DOT5 فرق دارد: پایه‌اش سیلیکون است، نه گلیکول. DOT5 سیلیکونی را هرگز با DOT3، DOT4 یا DOT5.1 قاطی نکنید؛ Bosch روغن‌های گلیکولی‌اش را برای سیستم‌های سیلیکونی مناسب نمی‌داند و FMVSS 116 هم DOT5 را با برچسب جدای «DOT 5 SILICONE BASE» مشخص میکند. DOT5.1 با وجود اسمش گلیکولی است و به گفته‌ی TotalEnergies معمولاً بدون نگرانی با DOT3 یا DOT4 مخلوط می‌شود.
تا وقتی پاسخ دقیق خودروی خود را ندارید، همان نوعی را بریزید که دفترچه نوشته است.
روغن ترمز را کِی عوض کنیم؟
فاصله‌ی تعویض روغن ترمز در جدول زمان تعویض قطعات اوس یدک هنوز ثبت نشده است.روغن ترمز با گذشت زمان رطوبت جذب میکند و نقطهی جوشش پایین میآید؛ برای همین باید طبق دفترچهی خودرو به‌صورت دوره‌ای تعویض شود. توصیه‌ی رایج سازنده‌ها هر ۲ سال است (منبع: HELLA PAGID).
سطح روغن ترمز را چطور چک کنیم؟
روی مخزن روغن ترمز معمولاً دو خط حداقل و حداکثر دیده می‌شود. سطح روغن باید بین این دو خط باشد. اگر سطح روغن مدام پایین می‌رود، فقط روغن اضافه نکنید؛ کم شدن روغن ترمز می‌تواند نشانه‌ی نشتی یا ساییدگی لنت‌ها باشد و باید مدار ترمز بررسی شود.
نکته‌های نگهداری و ریختن روغن ترمز
- ظرف روغن ترمز را بعد از هر بار استفاده محکم ببندید؛ روغن ترمز از هوا رطوبت جذب میکند.
- از ظرفی که مدت زیادی باز مانده، برای پر کردن مدار استفاده نکنید.
- اگر روغن ترمز روی بدنه ریخت، فوراً با آب و دستمال پاکش کنید تا روی رنگ اثر نگذارد.
- پر کردن مدار و هواگیری ترمز کار دقیقی است؛ اگر تجربه ندارید، آن را به تعمیرکار بسپارید.
روغن ترمز در کاتالوگ اوس یدک
قیمت و موجودی زنده‌ی هر کدام در صفحه‌ی همان محصول است.
پرسش‌های متداول
فرق روغن ترمز DOT3 و DOT4 چیست؟
طبق استاندارد FMVSS 116، حداقل نقطهی جوش خشک DOT3 ۲۰۵ و DOT4 ۲۳۰ درجهی سانتیگراد است و حداقل نقطهی جوش مرطوب آنها ۱۴۰ و ۱۵۵ درجه است.
از کجا بفهمم خودروی من کدام روغن ترمز را میخواهد؟
از دفترچهی راهنمای خودرو و نوشتهی روی درِ مخزن روغن ترمز؛ رنگ روغن ملاک نیست.
چرا روغن ترمز کهنه باید عوض شود؟
روغن ترمز با گذشت زمان رطوبت جذب میکند و نقطهی جوشش پایین میآید؛ همین در ترمزگیری طولانی ممکن است پدال را نرم کند.
منبع‌ها
- FMVSS 116 — Motor vehicle brake fluids (49 CFR 571.116، eCFR)
- کاتالوگ اوس یدک — روغن ترمز DOT4
- جدول زمان تعویض قطعات اوس یدک
- HELLA PAGID — Brake fluid (سازنده‌ی قطعات ترمز)
- Bosch — Brake fluids (بروشور فنی)
- TotalEnergies — Brake fluid types
بازبینی فنی: کارشناس اوس یدک، تاریخ ۱۴۰۵/۷/۳۰
